ความเป็นมา

               จาก ภาวะวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น ส่งผลให้ภาระหนี้โดยรวมของประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมากกระทรวงการคลังได้พิจารณา เห็นว่าการจัดการด้านหนี้สาธารณะเป็นกระบวนการที่มีความสำคัญในการส่งเสริม และสนับสนุนให้สภาวะเศรษฐกิจฟื้นตัว อย่างต่อเนื่องและมีเสถียรภาพ จึงได้นำเสนอแนวคิดการจัดตั้งสำนักบริหารหนี้สาธารณะต่อคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2542 ซึ่งคณะรัฐมนตรี ได้มีมติเมื่อวันที่ 21กันยายน 2542 รับทราบแนวทางการจัดตั้งสำนักบริหารหนี้สาธารณะ ดังกล่าวขึ้นเป็นหน่วยงานใหม่ภายใต้สำนักงานปลัดกระทรวงการคลัง โดยให้กระทรวงการคลังรับความเห็นของคณะกรรมการ รัฐมนตรีว่าด้วยนโยบายเศรษฐกิจเกี่ยวกับกรณีที่จะจัดตั้งสำนักบริหารหนี้ สาธารณะ และยกฐานะเป็นส่วนราชการในระดับกรม ในระยะต่อไปนั้น ต้องไม่เพิ่มอัตราหรือระดับตำแหน่งของข้าราชการและลูกจ้าง และในการเสนอกฎหมายเพื่อจัดตั้งก่อนนำเสนอ คณะรัฐมนตรี พิจารณาให้ความเห็นชอบให้ดำเนินการตามกระบวนการเสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรีโดย ขอความเห็นส่วนราชการ ที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณา ในการนี้ กระทรวงการคลังได้พิจารณาแล้วเห็นว่า การจัดตั้งสำนักบริหารหนี้สาธารณะ ไม่เพียงแต่เป็นการรวมภารกิจในส่วนที่เกี่ยวข้องของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง และกรมบัญชีกลาง ที่มีการดำเนินการอยู่แล้ว ไว้ในหน่วยงานเดียวกันเท่านั้น แต่ยังมีภารกิจบางส่วนที่จะต้องสร้างขึ้นเช่น การกำหนดนโยบายและวางแผนการก่อหนี้ในภาพรวม การพัฒนาตลาดตราสารหนี้ของประเทศ การบริหารความเสี่ยง การบริหารเงินสด และ การจัดทำระบบฐานข้อมูลหนี้ของประเทศ เป็นต้น

               เพื่อให้ขอบเขตการทำงานของสำนักบริหารหนี้สาธารณะเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และครอบคลุมการทำงานในทุกด้าน อย่างครบวงจร ตั้งแต่การกำหนดนโยบายจนถึงการปฏิบัติและการติดตามผล ทั้งในด้านการก่อหนี้และในด้านการบริหารหนี้ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องกำหนดโครงสร้างภายในให้มีความชัดเจน สามารถ ประสานการปฏิบัติงานได้อย่างคล่องตัว โดยให้มีสายงานไม่ซ้ำซ้อนแต่เอื้อให้มีการทำงานสนับสนุนกัน อย่างเป็นระบบ และในที่สุดกระทรวงการคลังได้มีคำสั่ง กระทรวงการคลัง ที่ 211/2542 ลงวันที่ 23 กันยายน 2542 ให้จัดตั้งสำนักบริหารหนี้สาธารณะขึ้นในสำนักงานปลัด กระทรวงการคลัง โดยให้โอนอัตรา กำลังและงานที่อยู่ในความรับผิดชอบของกองนโยบายเงินกู้ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง และงานที่อยู่ในความรับผิดชอบของกลุ่มวิเคราะห์หนี้สาธารณะและเงินคงคลัง และส่วนหนี้สาธารณะและเงินคงคลัง ยกเว้นสายบริหารเงินคงคลัง สำนักการเงินการคลัง กรมบัญชีกลางมาไว้ที่สำนักบริหารหนี้สาธารณะ วัตถุประสงค์และอำนาจหน้าที่ของสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ เพื่อให้มีเพียงหน่วยงานเดียวที่มีหน้าที่แบบเบ็ดเสร็จ มีความเป็นเอกภาพในการดำเนินการ เกี่ยวกับหนี้สาธารณะภายใต้กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การผูกพันหนี้ การบริหารหนี้ และการชำระหนี้ในประเทศ และต่างประเทศ ของส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจ ทั้งที่ค้ำประกัน และไม่ค้ำประกัน ทั้งนี้ ให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและ สังคมแห่งชาติ นโยบายรัฐบาล และแผนงานอื่น ๆที่เกี่ยวข้อง โดยไม่รวมถึงการก่อหนี้ของธนาคารแห่งประเทศไทย ที่เกี่ยวเนื่องกับการบริหารทุนสำรองระหว่างประเทศ และในกรณีที่เป็นหนี้ของรัฐวิสาหกิจที่เป็นสถาบันการเงินจะ ครอบคลุมเฉพาะหนี้ที่จะทำให้เกิดภาระผูกพันกับรัฐบาล โดยไม่รวมถึงการออกตราสารหนี้ที่เป็นธุรกรรมปกติ ของสถาบันการเงินนั้น ๆ

              เพื่อขีดความสามารถในการกำหนดนโยบายและกระบวนการตัดสินใจเพื่อให้เกิด ประสิทธิภาพและความคล่องตัว ในการดำเนินการด้านหนี้สาธารณะ รวมทั้งความต้องการในการพัฒนาเพื่อส่งเสริมความสามารถในการแข่งขันระยะยาว เพื่อจัดทำแผนการก่อหนี้และบริหารหนี้ภาครัฐ ทั้งในระยะสั้น ระยะปานกลาง และระยะยาวให้สอดคล้องกับฐานะการเงินและ การคลังของประเทศ รวมทั้งความต้องการในการพัฒนาเพื่อส่งเสริมความสามารถในการแข่งขันระยะยาว เพื่อพัฒนากลยุทธ์ในการก่อหนี้และบริหารหนี้สาธารณะ โดยมีเป้าหมายเพื่อลดต้นทุนการกู้เงินในระยะยาวและลดภาระ งบประมาณแผ่นดินในการจัดสรรงบชำระหนี้ในแต่ละปีให้มีความสม่ำเสมอไม่เป็น ภาระงบประมาณแผ่นดินในปีหนึ่งๆ มากเกินไป ทั้งนี้ เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาหนี้กระจุกตัว (Bunching) เพื่อสร้างกลไกในการบริหารและจัดการเพื่อให้การดำเนินการก่อหนี้และบริหาร หนี้ภาครัฐเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ มีความต่อเนื่องและทันต่อเหตุการณ์ มีความคล่องตัวโปร่งใส และสามารถตรวจสอบได้ทันท่วงที เพื่อให้การดำเนินการก่อหนี้ ทั้งในส่วนของภาครัฐและเอกชนเป็นไปอย่างมีระบบและสอดคล้องกับความสามารถใน การชำระหนี้

               โดยเฉพาะความสามารถในการจัดหารายได้ที่เป็นเงินตราต่างประเทศจากการส่งออก สินค้าและบริหารของประเทศในภาพรวม เพื่อส่งเสริมการพัฒนาตลาดทุนและระบบการเงินโดยรวม ซึ่งจะนำไปสู่การเพิ่มประสิทธิภาพของการใช้เครื่องมือทางการเงิน ในการระดมทุน ทั้งภาครัฐและเอกชน อำนาจหน้าที่ เสนอแนะนโยบายและวางแผนด้านการก่อหนี้และบริหารหนี้สาธารณะให้สอดคล้องเป้า หมายและแนวทางที่กำหนดใน แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นโยบายรัฐบาล และฐานะการเงินการคลังของประเทศ ดำเนินการเกี่ยวกับการผูกพันหนี้สาธารณะ ทั้งหนี้ในประเทศและต่างประเทศ ภายใต้กรอบกฎหมายระเบียบ และข้อบังคับ ดำเนินการเกี่ยวกับการบริหารหนี้สาธารณะ ทั้งทางด้านการบริหารความเสี่ยงและการบริหารเงินสดให้เป็นไปอย่างมี ประสิทธิภาพ มีความต่อเนื่อง และทันต่อเหตุการณ์ ดำเนินการจัดทำฐานข้อมูลหนี้ของประเทศ วิเคราะห์โครงสร้างหนี้และประมาณการความต้องการเงินของภาครัฐ เพื่อประกอบการกำหนดนโยบาย ดำเนินการเกี่ยวกับการเบิกจ่ายเงินกู้ และการชำระหนี้ รวมทั้งควบคุมดูแลให้มีการปฏิบัติตามสัญญาที่ได้ผูกพันกับแหล่งเงินกู้ และกฎระเบียบ และข้อบังคับของราชการ ดำเนินการหรือจัดให้มีการพัฒนาระบบการติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน และการใช้จ่ายเงินกู้ให้สอดคล้องกับแผนงาน/โครงการที่ได้รับอนุมัติจากคณะ รัฐมนตรี ดำเนินการเกี่ยวกับกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ รวมทั้งการพัฒนาและปรับปรุงแก้ไขการผูกพันและบริหารหนี้สาธารณะ และการพัฒนาตลาดตราสารหนี้ของประเทศ ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของสำนักบริหารหนี้ สาธารณะหรือตามที่กระทรวงการคลังหรือ คณะรัฐมนตรีมอบหมาย